من با طنين خود بخشی از خاطرات تاريخم

سلام دوستان!


اميدوارم شاد و تندرست باشين.
اول از همه يه خبر داغ داغ. داغ اول يعني اينكه هنوز اين خبر دست اول مونده و داغ دوم يعني اينكه بعضي‌ها اين خبر را كه بشنون داغ مي‌كنن. خبر هم اينكه:
با پيشنهاد و پيگيري يك مؤسسه علمي، فرهنگي در آمريكا ستاره‌اي در کهکشان راه‌شیری به نام بلند «حسين منزوي»اختصاص يافت.يعني اينكه از اين به بعد ما در آسمان ستاره‌اي داريم به نام او. به نام پلنگي كه با نيروي عشق به آنچه كمتر كسي دست‌يافته‌،دست يافت.اطلاعات كامل‌تري از قبيل تصوير اسناد اين نامگذاري و آدرس نجومي ستاره را به‌زودي ارائه خواهم‌كرد.
روز سه‌شنبه انجمن شاعران جوان اصفهان مراسم بسيار بشكوهي را در تجليل از اسطوره‌ي بي‌همال غزل معاصر ايران «حسين منزوي» برگزار خواهدكرد.محل برگزاري اين همايش كتابخانه‌ي مركزي شهرداري اصفهان و زمان آن ساعت 5 بعدازظهر خواهد بود.در اين مراسم خانواده‌ي محترم منزوي نيز حضور خواهنديافت.
روز چهارشنبه‌ي اين هفته نيز وزارت فرهنگ و ارشاد يادماني در شهرستان زنجان برگزار مي‌كند تا شايد بخشي از دين هميشگي همه را به «حسين منزوي»اداكند.شنيده‌ام كه قرار است خيلي از آقايان هم تشريف بياورند.پيشاپيش مي‌خواهم بگويم كه اين جماعت بايد از همين حالا منتظر حرف‌هاي من يكي باشند.بقيه را نمي‌دانم.ظاهرا بعد از آن همه آزار جسمي و روحي‌اش در طول زندگي حالا هم دست‌بردار نيستند.
صبح روز جمعه‌ي آينده نيز مراسم سنتي چهلمين روز پرواز او در زنجان و به همت خانواده‌ي عزيزش برگزار مي‌شود.
اما بعد…
روزهاي پاياني هفته‌ي گذشته براي جماعت وبلاگي و خصوصا وبلاگيست‌هاي شاعر و بازهم خصوصا براي شاعران غزل‌سرا روزهاي خوشي بود.مسابقه‌اي كه پارسال با همت وپيگيري فرهاد نازنين برگزارشد،نمونه‌ي موفقي بود براي اينكه پرشين‌بلاگ اين‌بار متولي شود و مسابقه‌ي مفصل‌تري را در سه‌بخش برگزار كند.حتما در جريان ماوقع قرارگفته‌ايد كه امسال سقف جوايز به حدود پنج‌ونيم ميليون رسيد.من اين اتفاق را پيش‌تر و بيشتر از هركس به فرهاد صفريان نازنين تبريك مي‌گويم و در مرحله‌ي بعد از هاني رضوي عزيز به‌خاطر تقبل همه‌ي زحماتي كه واقعا به‌جان خريد سپاسگزاري مي‌كنم.در مورد داوري حرف‌هايي كلي دارم كه شايد بعدا بنويسم اما مهم‌تر از همه‌چيز نفس ماجرا بود كه اتفاق افتاد.اميدواريم كه اين اتفاق سال به سال خجسته‌تر باشد.
حرف‌هاي ديگر هم شايد وقتي ديگر…
اما دو غزل.اولي غزل منتشرنشده‌اي از حسين جلال‌پور نازنين است كه به من لطف شده‌است.با هم مي‌خوانيم.

بوي كسي كه خشك‌شده لاي دفترم
پيچيده در فضاي اتاق مجاورم
پيچيده در اتاق «كسي نيست» بويشان
بايد از اين معادله سر در بياورم
زيبايي تو كوچه‌ي ما را گرفته‌است
اين هم به گفته‌ي تو زيادي‌است از سرم
تنها صدات توي هوا ايستاده‌بود
آوردمش اتاق نشسته برابرم
حالا كنار پنجره‌ي اين اتاق تلخ
وردست چاي و قل‌قل داغ سماورم
در كيف اين هواي به‌اين‌شكل دور خود
مي‌پيچد و به‌حرف مي‌آيد:
پشت كدام كلمه سرك مي‌كشي به متن؟
روي كدام جمله هواي تو زد سرم؟
كه من به ديدن كلماتي به شكل تو
در ساختار هر كلمه دست مي‌برم
اما دري به ديدن تو وا نمي شود
اين سعي مرده‌ايست كه پشت همان درم
:«اين لرزه‌ي صداي زمستاني آشناست
اين را شنيده‌ام م م من از د دفترم»
اين جمله را كه توي گلوي تو روشن‌است –
از سال‌هاي قبل به‌اين جمله‌مي‌برم
«نقطه تمام اين غزل آخر من است.

و اما غزل بعدي از نفس‌تازه اي است كه مدتي‌است در اصفهان ما شنيده‌مي شود.
«عليرضا آزادي متولد 1364 است و دوره‌ي پيش دانشگاهي را به‌تازگي به‌پايان رسانده است.او با اينكه تازه 18 ماه‌است كه مي نويسد،اميدهاي بسياري را در غزل و ترانه برانگيخته است.اميدواريم كه روز به روز از او بيشتر و بهتر بشنويم.غزل زير از اوست.

چادرسياه روي سرت،مثل اينكه … آه
مهتاب مي شوي وسط يك شب سياه
من حوض مي شوم و تو لبريز مي شوي
حالا طلوع مي‌كني از مشرق گناه
خورشيد مي شوي و مرا خيره‌ مي‌كني
مهتاب مي شوم كه فقط هي تو را نگاه
گفتي غروب هم كه بيايد نمي‌روي
اما غروب آمد و رفتي و هيچ‌گاه…


دختر تمام كوچه ي مان را قدم‌زنان
با چشم‌هاي خيس و نگاهي كه گاه‌گاه
با چشم‌هاي منتطرم مي نويسمت
چادر سياه روي سرت مثل اينكه آه…

شاد و تندرست و رستگار باشيد.

  
نویسنده : غزل امروز ; ساعت ۸:٢٧ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٤ خرداد ،۱۳۸۳

نوشته‌ها که تويی،نانوشته ها كه تويي

روز سه‌شنبه بيست‌وهفتم ارديبهشت ماه 1383 به همت انجمن زنجاني‌هاي مقيم تهران،انجمن ترانه‌سرايان و فرهنگسراي انديشه مراسم بزرگداشت حسين منزوي برگزارشد.بنا به دستور خانواده‌ي محترم منزوي من –ابراهيم اسماعيلي- نيز در اين مراسم به‌عنوان يكي از سخنران‌ها حرف هايم را زدم.البته نه همه‌ي حرف‌هايم را كه اين رشته سر دراز دارد.حالا هم متن آن گفته‌ها را برايتان درج مي‌كنم.البته دراين نوشته به ضرورت، به مطالب و صحبت‌هاي افراد زيادي اشاره شده كه بنا به مصلحت فعلا از بردن نام آنان خودداري كرده‌ام.شايد وقتي ديگر…

«نوشته‌ها كه تويي ، نانوشته‌ها كه تويي»
آنهايي كه حسين منزوي را مي‌دانند،مي‌دانند كه گفتن و نوشتن از او ذهن و زباني از تيغ و ترمه مي‌طلبد كه بتواند حماسه‌ي عشق را رقم بزند.
نمي‌دانم از عهده‌ي اين مهم برخواهم‌‌آمد يا نه ولي اينكه او وظيفه‌ي ثبت و تدوين بسياري از گفته‌ها و نگفته‌هايش را به من محول‌كرده‌‌باشد كافي‌است تا تمام تلاشم را موقوف درست‌شنيذن و درست‌گفتن كنم.ماجرا از آنجا شروع‌شد كه بنا به دلايل بسياري به حضرتش پيشنهاد دادم با توجا با اينكه نه فراغت نوشتن خاطره‌داشت و نه حوصله‌ي درج نقدها و نظرات،همه‌ي اين‌ها را در يك گفتگوي نسبتا طولاني بگويدو نوشتن و تدوين و نشر آنرا هم به‌عهده‌ي ديگران بگذارد.اولين جمله‌اي كه گفت اين بود كه:«اگر قرار بود خودم اين‌كار را به‌عهده‌ي كسي بگذارم،آن شخص مطمئنا تو بودي و حالا كه تقدير نيز اين‌چنين تصميم‌گرفته،چه بهتر»پس شروع‌كرديم و در هر نوبت كه به زنجان مي رفتم،بخشي از آن همه‌را مي‌پرسيدم و مي‌گفت.از روزهاي كودكي و مأموريت پدرش در روستا گرفتيم و پيش‌آمديم.از همان روزهاي اول مدام تذكر مي داد كه عجله‌كنيم چراكه معلوم نيست مجال چنداني داشته‌باشدو من هم مثل همه‌ي ديگرانِ دوستدارش ماجرا را به شوخي برگزار مي كردم.قصد توجيه ندارم اما مشكلات زيادي از قبيل بيمارداري و بيماري او تا دوري راه و تنگدستي من باعث مي‌شد كه كار چندان تند پيش‌نرود و اين‌شد كه آنچه نبايد مي‌شد،شد.
هفذه ساعت گفتگوي ما تازه به آغاز دوران حرفه اي شعر او رسيده‌بود كه آن اتفاقِ نبايد افتاد. اگرچه در حرف‌هايش خيلي چيزها را گفت ولي مسلما آنچه نگفته‌ماند خيلي بيشتر بود و حالا افسوس…
پنج‌سال آشنايي و سه سال صميميت من و يك‌عمر دوستي خانواده‌اش سراسر، حرف‌هايي‌است كه قابليت ثبت و نشر دارند.خصوصا امروز كه او ديگر براي گفتن و نوشتن آن حرف‌ها و خاطره ها نيست .گفت و نوشتي كه از ذهن و زباني از تيغ و ترمه مي‌تراويد.او آن‌قدر سهل‌بود كه مهرش را بي پروا نثار هركسي كند و آن‌قدر ممتنع كه بي پروا هرناكسي را براند.مي‌توانست در يك آن آذرخش و بارانِ توأمان باشد.غير از آنچه ثبت‌شده،بسياري حرف هاي ديگر هم هست كه حالا بايد آنچه را به من گفته،بنويسم و آنچه را براي ديگران ، از آنها بشنوم تا آن شروع ، بي‌سرانجام نماند.
هميشه در مورد نتايج كاري كه انجام مي دادم فكرمي‌كردم كه چه‌قدر مي‌تواند براي آينده مفيد باشد و درست از همان لحظه‌اي كه او ديگر نبود،متوجه‌شدم كه سختي‌ها و فايده‌هاي كار ،تازه شروع‌شده‌است.اينكه حالا ديگر او نيست كه محبت‌هاي ديگران را سپاس بگزارد و ياوه‌بافي‌هاي برخي ديگر را پاسخ بگويد ،وظيفه‌ي خانواده‌ي نجيبش را و من را نيز كه حتما بهره‌اي از نجابت داشته‌ام كه توانسته‌ام نسبتي با او پيداكنم ،سنگين مي‌كند.
مي‌گفت:« اگر خيلي‌ها خيلي چيزها دارند كه ما نداريم، در عوض ما هم خيلي چيزها داريم كه خيلي‌ها ندارند.در روزهايي كه مراسم مختلف تشييع و ترحيم برگزارمي‌شد،ديديم كه اگر خيلي‌ها روي آمدن نداشتند،در عوض آن‌هايي كه آمدند با تمام وجودشان و فقط به‌خاطر خود حسين منزوي آمدند.ديديم كه اگر خيلي از آقايان امكانات تبليغاتي و ثروت و مكنت دارند كه او نداشت،در عوض حسين منزوي تا هميشه استغنايي خواهد داشت كه آنها هيچ‌وقت نداشته‌اند. دوستان و دوستداراني داشت و دارد كه آنها نمي‌فهمند و…
اطهارنطرهاي دور و نزديكي شنيديم كه بعضي از سر ارادت بود و برخي از سر عقده‌گشايي .برخي اگرچه دير ولي حق دوستي را تمام گزاردند و ديگراني نيز همه چيز را ناديده‌تر گرفتند تا ما هم همانطور كه خود منزوي به تلخندي بسنده‌كنيم.
«حسين منزوي اگر آخرينِ شاعران شاعر نبود بي ترديد يكي ازآخرين آنها بود.همان‌هايي كه نصرت رحماني در مورد انقراض سلسله‌شان گفت .آن‌هايي كه جوهرقلم‌شان بوي نان نمي‌داد .فلسفه‌اش «عشق‌» بود اگرچه خيلي ها فاصله ي اين دو را بي‌نهايت مي‌دانند.نه پيك رستاخيز شه‌بانويي شد و نه به تعهدي كليشه‌اي متعهدشد.نه براي اعليحضرت و پدر اعليحضرتي شعر سرود و نه حتا مغلوب مهر برادري اش شد كه كم هم نبود.اگر تعهدي داشت به خدا و انسان داشت و اگر انتقادي،برخاسته از آنچه خود مي‌انديشيد.اگر براي امام‌حسين شعر نوشت،براي كنگره‌هاي فرمايشي ننوشت و همين‌هم‌شد كه همان يك غزل وزين‌تر از تمامي فرمايشات ديگران‌شد و اگر براي مردم و وطن شعر نوشت،براي كنفرانس‌هاي اجانب ننوشت.اگر حاشيه‌اي داشت،حاشيه‌اش كاملا شخصي بود و باعث نشد كه متن نوشته‌هايش آلوده‌ي پزهاي سفارشي شود.آنچه در متن غزل امروز(وابسته و غيروابسته) مي‌گذرد نشان مي‌دهد كه جيغ‌زدن‌ها و فحش‌نامه نوشتن‌هاي خيلي‌ها چه‌قدر نتوانسته اقبال منزوي و غزلش را كم‌كند.
بلد نبود دروغ بگويد و آسمان و ريسمان را به‌هم ببافد.آن‌قدر راستگوبود كه راحت بگويد :
زني چنين كه تويي بي شك شكوه و روح دگر بخشد
به آن تصور ديرينه كه دل زمعني زن دارد

و آن‌قدر موحد كه بگويد:
من همه‌تو،توهمه‌تو،او همه تو،ما همه‌تو
هركه و هركس همه‌تو،اين همه‌تو،آن، همه‌تو

خيلي ها يادشان رفت كه اين همان «حسين‌منزوي» بود كه كنگره‌ي جنگ را پايه‌گذاشت ،يا اين هم‌او بود كه شوراي شعر وزارت‌رشاد را براي شكستن انحصارطلبي عده‌اي بنيادكرد.خيلي‌ها كه به‌قول خودش برايش پاكت باز مي كردند و حالا كه رئيس فلان انجمن شده‌اند تمام وظايف شان را با فرستادن تاج گلي ساقط دانستند و ترجيح‌دادند ساكت بمانند كه نه ياراي كتمان داشتند و نه انصاف اداي دين. به قول خودش:

راز اين بهت و اين لالماني بي‌سؤالي‌است يا بي‌جوابي؟

از بين همه ي آنهايي كه از آثارش نان خوردند ،كمتركسي قدر نمك را نگه‌داشت تا دل‌آزردگي او پس از نبودنش هم ادامه‌يابد.نه از ناشري كه فلان كتابش را دو برابر قرارداد چاپ كرد خبري بود و نه از فلان استادي كه از اثرش بدون هماهنگي استفاده‌كرده‌بود و حاضر نبود حتا جواب تلفن‌اش را بدهد.شايد هم هنوز خرده‌انصافي برايشان مانده و عذاب‌وجدان مانع حضورشان شده است.
قصد من بزرگداشت او نبود كه او خود بزرگ هست.تنها برحسب وظيفه‌اي كه مهر او بر دوشم گذاشته‌است،ذكر اين توضيحات را لازم دانستم تا حق ادب را گزارده‌باشم.
برآنيم كه با تشكيل بنيادي ،نظارت شايسته اي بر نشر و پخش آثار چاپ‌نشده و شده‌اش صورت‌گيرد و اميدواريم عزيزاني كه قصد دارند در حوزه ي آثار و زندگي آن ماه بلند فعاليتي انجام دهند حتما هماهنگي‌هاي لازم را با خانواده‌ي محترم منزوي به‌عمل‌آورند.باشد كه ظلمي كه بر او رفت،پايدارنماند.


  
نویسنده : غزل امروز ; ساعت ۳:٤٧ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۳ خرداد ،۱۳۸۳